مؤيدى كه در قرن هفتم مىزيست و از خاصان طاهر بن زنگى فريومدى وزير خراسان بود . كتاب طوطى نامهء ضياء نخشبى هم كه بموقع دربارهء آن سخن خواهم گفت از جملهء كتب معروف داستانى اين عهدست . [ تراجم و رجال ] تأليف تراجم و كتب رجال درين دوره رواج داشت . بعد از تذكرة الاولياء كه عطار نيشابورى در پايان دورهء مقدم بر عهد مورد مطالعهء ما تأليف كرده بود بنام چند كتاب درين زمينه در قرن هفتم و هشتم هجرى بازمىخوريم مانند فردوس المرشديّه فى اسرار الصمديه از محمود بن عثمان كه مقصورست بر بيان احوال شيخ مرشد ابو اسحق كازرونى ( م 426 ه . ) ؛ و سير الاولياء كه سيد محمد مبارك علوى كرمانى معروف به « امير خرد » خليفهء نظام الدين چشتى دهلوى معروف به « اولياء » آن را در بيان احوال مشايخ سلسلهء چشتيه و نسب خرقهء آنان بتاريخ 800 هجرى تأليف نمود ؛ و كتاب صفوة الصفا تأليف ابن بزّاز كه بسال 759 هجرى در بيان مقامات شيخ صفى الدين اردبيلى فراهم آمده است . در بيان احوال وزرا ، و عند الاقتضاء بعض خلفا و شاهان ، كتاب ذيقيمتى درين عهد داريم بنام تجارب السلف از هندو شاه بن سنجر نخجوانى كه آن را بسال 724 هجرى تأليف نمود ؛ كتاب ديگر در همين موضوع نسائم الاسحار فى لطائم الاخبار است از ناصر الدين منشى كرمانى مؤلف سمط العلى للحضرة العلياء . وى كتاب خود را بسال 725 هجرى در ذكر وزراى اسلام از خلفاى راشدين تا عهد عباسيان و وزراى ايران از عهد سامانى تا دوران ايلخانان فراهم آورد . در دو قرن هفتم و هشتم ، و بتبع آن در قرنهاى بعد ، بتأليف كتب مشروح در تاريخ عمومى عالم ( بنابر اطلاعات قدما ) ، و يا تواريخى كه بذكر احوال سلسله‌هاى محلّى مقصورست ، توجه خاصى شد . غالبا فضل اين توجّه و علاقه‌مندى را بخانان مغول نژاد ايران مىدهند ، درصورتىكه هيچيك از آنها ، و حتى آن كتابها كه مستقيما دربارهء خانان مذكور نوشته شده ، بابتكار آنان تأليف نشده و معمولا يا بهمت وزراء بزرگ دورانشان ايجاد شده و يا بعد از آنكه بدست فاضلان روزگار تدوين يافته بر آنها عرضه گرديده و سمت